Yönerge

1. Amaç ve Kapsam 
İktisat Biliminde Kadın İnisiyatifi (İBKİ), iktisat disiplininde kadın iktisatçıların akademik üretim, kariyer gelişimi ve karar alma süreçlerinde maruz kaldıkları yapısal eşitsizlikleri görünür kılmak ve toplumsal cinsiyet eşitliğini esas alan kapsayıcı iktisadi politikaların geliştirilmesine bilimsel katkı sunmak amacıyla, 8 Mart 2024 Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nde kurulmuştur. Kurucu üyeleri Elif Akbostancı (ODTÜ), Pınar Derin-Güre (ODTÜ), Nazire Nergiz Dinçer (TEDÜ), İpek İlkkaracan (İTÜ), Emel Memiş (Ankara Üniversitesi), Ayça Tekin-Koru'dan (TEDÜ) olan İBKİ; kadın iktisatçıların deneyimlerini veri temelli çalışmalarla ortaya koymayı, kurumsal cinsiyetçi yapıları analiz etmeyi, tüm ulusal bilimsel etkinliklerde kadın temsiliyetini artırmayı ve mentorluk ile bilimsel dayanışma ağları aracılığıyla eşitlikçi dönüşümü desteklemeyi hedefleyen, ulusal ve uluslararası örneklerden beslenen bir bilimsel inisiyatiftir.

•    İBKİ, toplumsal cinsiyeti iktisadi analizlerin tali bir unsuru olarak değil, disiplinin kurucu ve dönüştürücü bir analitik ekseni olarak ele almayı temel bir ilke olarak benimser. Bu doğrultuda, iktisat disiplininde tarihsel olarak yeniden üretilen güç asimetrilerini ve yapısal eşitsizlikleri – başta toplumsal cinsiyet temelli olanlar olmak üzere – veri temelli, eleştirel ve karşılaştırmalı çalışmalarla görünür kılmayı; bu çalışmalar aracılığıyla akademik literatüre ve kamusal tartışmalara nitelikli ve dönüştürücü katkılar sunmayı amaçlar.

•    İBKİ, akademide toplumsal cinsiyet, çeşitlilik, kapsayıcılık ve iktisat kesişiminde sürdürülebilir diyalog ve etkileşim alanları yaratmayı hedefler. Özellikle bilgi paylaşım ağlarına, bilimsel dolaşıma ve karar alma mekanizmalarına erişimi sınırlı olan kadın iktisatçılar için ulusal ve uluslararası ölçekte dayanışma, işbirliği ve ortak üretim zeminleri oluşturmayı; bu doğrultuda benzer amaçlarla çalışan kurum ve inisiyatifler arasında kalıcı ve kapsayıcı ağlar tesis etmeyi önemser.

•    Bunun yanı sıra İBKİ, kadın iktisatçıların mesleki ve kişisel gelişimlerini bütüncül bir yaklaşımla desteklemeyi; akademik ve kurumsal liderlik rollerinde görünürlüklerini, temsil güçlerini ve etki alanlarını artırmayı hedefler. İktisat disiplininde daha kapsayıcı, eşitlikçi ve dönüştürücü bir akademik kültürün inşasına katkıda bulunmayı temel amaçları arasında görür.

2. Temel İlkeler
İBKİ aşağıdaki ilkelere dayanır:
•    Toplumsal cinsiyet eşitliği
•    Kadın deneyiminin ve emeğinin görünürlüğü
•    Hiyerarşisiz ve kolektif örgütlenme
•    Akademik etik ve emek ilkesi
•    Güvenli alan ve şiddetsiz iletişim
•    Dayanışma ve kapsayıcılık
Bu ilkelere aykırı davranışlar, üyeliğin askıya alınması veya sonlandırılması gerekçesi sayılır.

3. Cinsiyet ve Kapsayıcılık
•    İBKİ’de üyelik, belirli bir cinsiyete mensup olma koşuluna bağlı değildir.
İnisiyatif, cinsiyet eşitliğini merkeze alır; kadınların ve dezavantajlı grupların deneyimlerini görünür kılmayı ve güçlendirmeyi amaçlar.
•    Tüm üyelerden, bu amaçla uyumlu, eşitlikçi ve güvenli alan ilkesine saygılı bir tutum beklenir.
İnisiyatif, güvenli alanı ve eşit söz ilkesini korumak amacıyla üyelik yapısına ilişkin denge gözetme hakkını saklı tutar.

4. Üyelik Türleri

4.1. Yönlendirme Komitesi Üyeleri 
Yönlendirme komitesi üyeleri, İBKİ’nin çekirdek yapısını oluşturur. Yönlendirme komitesi üyelerin, iktisat alanında doktora derecesine sahip olması veya iktisat, ekonometri, uluslararası ticaret ve finans, çalışma ekonomisi ve ilgili alanlarda öğretim üyesi olarak görev yapıyor olması beklenir. Yönlendirme komitesi 11 kişiden oluşur. İBKİ kurucu üyeleri yönlendirme komitesinin doğal üyesi kabul edilir.

Yönlendirme komitesinin üyelik koşulları:
•    İnisiyatifin amaç ve ilkelerini benimsemek
•    En az iki yönlendirme komitesi üyesinin yazılı önerisi
•    Yönlendirme komitesi üyelerin üçte iki (2/3) çoğunluk oyu ile yönlendirme komitesi yeni üyelikleri onaylanır. İlk yönlendirme komitesi için bu kararı kurucu üyeler alır.
Yönlendirme komitesi değerlendirmeleri kişisel değil; ilkesel ve süreç temellidir.

4.2. Destekçi Üyelik
Destekçi üyelik koşulları:
•    İnisiyatifin amaç ve temel ilkelerini benimsemek
•    En az iki yönlendirme komitesi üyesi tarafından önerilmek
•    Başvurunun, Yönlendirme komitesi üyeleri tarafından kolektif olarak değerlendirilmesi. 
•    Yönlendirme Komitesi’nin değerlendirme ve karar alma süreçlerinde, toplantıya katılan üyelerin en az üçte iki (2/3) çoğunluğunun sağlanması
•    Üyelik başvurusunun, online başvuru formunun doldurulması ve referans olan Yönlendirme Komitesi üyesinin yazılı görüşünün sunulması yoluyla yapılması
Destekçi üyeler:
•    Etkinliklere ve açık çağrılara katılabilir.
•    İBKİ çalışmalarını görünür kılabilir.
•    Karar alma süreçlerinde oy kullanamaz.
•    Temsil yetkisine sahip değildir.
4.3. Danışma Kurulu
Danışma Kurulu, İBKİ’nin amaç ve faaliyet alanları doğrultusunda, inisiyatife bilimsel, teknik ve/veya stratejik düzeyde görüş ve öneri sunmak amacıyla oluşturulan danışma niteliğinde bir yapıdır.
Danışma Kurulu üyeleri; iktisat ve ilgili sosyal bilim alanlarında akademik, mesleki veya kurumsal birikime sahip, İBKİ’nin toplumsal cinsiyet eşitliğini esas alan yaklaşımına katkı sunabilecek kişiler arasından, Yönlendirme Komitesi tarafından belirlenir. Danışma kurulu yönlendirme komitesinin 2/3’ünün oyuyla seçilir.
Danışma Kurulu üyeleri:
•    Yalnızca kendilerine danışıldığı durumlarda görüş ve öneri sunarlar.
•    İBKİ’nin karar alma süreçlerinde oy kullanma yetkisine sahip değildir.
•    İnisiyatifin icrai faaliyetlerinden, alınan kararlardan, mali veya hukuki yükümlülüklerinden sorumlu tutulamazlar.
•    Temsil yetkisine sahip değildirler.
Danışma Kurulu, İBKİ’nin organları arasında karar alıcı bir yapı değildir; sunduğu görüşler bağlayıcı değil, tavsiye niteliğindedir. Danışma Kurulu üyelerinin görev süresi, görevlendirme esasları ve çalışma usulleri, İBKİ’nin hiyerarşisiz ve kolektif işleyiş ilkeleri gözetilerek Yönlendirme Komitesi tarafından belirlenir.
4.4. Onur Üyeliği 
Onur Üyeliği, İBKİ’nin amaç ve ilkeleriyle uyumlu biçimde, iktisat biliminde ufuk açan çalışmalarıyla yol gösterici olmuş, İBKİ’ye gönülden destek vermiş, iktisat bilimine akademik ve kamusal katkılar sunmuş kişilere verilen sembolik bir üyelik statüsüdür. 
Onur Üyeleri: 
•    Destekçi üyelerin sahip olduğu tüm haklardan yararlanırlar.
•    İBKİ’nin karar alma süreçlerinde oy kullanma yetkisine sahip değildirler.
•    İnisiyatifin icrai, mali veya hukuki sorumluluklarını üstlenmezler. 
•    İnisiyatif adına temsil yetkisine sahip değildirler. 
•    İBKİ’nin etkinliklerine davet edilebilir, bilgi ve deneyimleriyle inisiyatife ilham verici katkılar sunabilirler. 
Onur Üyeliği, Yönlendirme Komitesi’nin kolektif değerlendirmesi ve üçte iki (2/3) çoğunluk kararı ile verilir. Bu üyelik süreye bağlı değildir ve tamamen saygı ve takdir esasına dayanır.

5. Karar Alma Süreçleri
Kararlar öncelikle oybirliğiyle; bunun mümkün olmadığı durumlarda toplantıya katılan yönlendirme komitesi üyelerinin 2/3 çoğunluk esasına göre alınır. Her yönlendirme komitesi üyesinin eşit söz ve oy hakkı vardır.

6. Temsil ve Kolaylaştırıcılık 
İBKİ’de başkanlık veya hiyerarşik yapı bulunmaz. Gerektiği durumda 
•    En fazla iki eş sözcü ve bir kolaylaştırıcı,
•    Yönlendirme komitesi üyeleri arasından en fazla 12 ay süreyle,
•    Rotasyon esasına göre belirlenir.
Görevler kişilere değil, rollere aittir.

7. Üyeliğin Askıya Alınması ve Sonlandırılması
•    Temel ilkelere açıkça aykırı davranışlar halinde, yönlendirme komitesi üyelerin kolektif kararıyla üyelik askıya alınabilir veya sonlandırılabilir. Bu süreçte şeffaflık ve savunma hakkı gözetilir.

8. Yürürlük
Bu yönerge, yönlendirme komitesinin ortak iradesiyle kabul edildiği tarihte yürürlüğe girer.